W Poznaniu rozmawiano o Efektywnych Mikroorganizmach (EM)
W dniach 17-18 marca 2009 roku w Sielinku odbyło się spotkanie szkoleniowe dla instruktorów krajowych, okręgowych i ogrodowych Społecznej Służby Instruktorskiej okręgu poznańskiego. Po raz pierwszy szkolenie to miało formę dwudniowej konferencji, pt. “Biotechnologia a żywność ekologiczna”. Konferencję zorganizował Okręgowy Zarząd PZD w Poznaniu we współpracy ze Stowarzyszeniem EkosystEM - Dziedzictwo Natury i Grupą EM-WORLD Polska. Honorowy patronat nad konferencją objął Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi dr inż. Marek Sawicki.
Dotychczas organizowane w okręgu szkolenia były dobrym miejscem spotkań i wymiany doświadczeń między instruktorami oraz sposobem omówienia spraw ogrodniczych i Związkowych. Celem szkoleń było poszerzenie wiedzy instruktorów z zakresu ogrodnictwa przez przedstawienie wykładu o tematyce ogrodniczej. Tego roku Okręgowy Zarząd w Poznaniu zamiast tradycyjnego wykładu zaproponował instruktorom uczestniczącym w dwudniowej konferencji dwa bloki tematyczne, składające się z kilku wykładów, prezentowanych przez przedstawicieli OZ w Poznaniu, specjalistów z wybranych dziedzin, naukowców i przedstawicieli firmy EM-World Polska.
W pierwszym dniu obrad omówiono tematy dotyczące Efektywnych Mikroorganizmów i możliwości wykorzystani ich w uprawach ogrodniczych na działkach. Tematy przedstawili p. Stanisław Kolbusz – prezes Stowarzyszenia EkosystEM - Dziedzictwo Natury i p. Sławomir Gacka – dyrektor Instytutu Technologii Mikrobiologicznych Stowarzyszenia EkosystEM - Dziedzictwo Natury. Prezentowane przez obu panów wykłady były omówieniem świata mikroorganizmów, siedliska ich występowania i ich wpływu na środowisko, szczególnie to w otoczeniu człowieka, np. powietrze lub przez człowieka wykorzystywane, jak gleba. Stanowiło to pewną całość w kontekście prezentowanych preparatów, oferowanych na rynku pod odmiennymi nazwami przez różne firmy handlowe w Polsce, a zawierające tzw. Efektywne Mikroorganizmy (EM). Pod nazwą taką sprzedawana jest wyselekcjonowana przez japońskiego naukowca i udoskonalane przez naukowców amerykańskich kompozycja odpowiednio dobranych mikroorganizmów występujących naturalnie w środowisku przyrodniczym. Do zaprezentowania praktycznych wyników uzyskanych przy stosowaniu EM zaproszono producentów warzyw i owoców – p. Kazimierza Zgołę i p. Andrzeja Kwiatkowskiego. Od strony użytkownika działki swoje doświadczenia z EM zaprezentowała p. Cecylia Kościuk. Z ich obserwacji wynika, że działanie Efektywnych Mikroorganizmów stosowanych doglebowo poprawiało jej strukturę i właściwości fizyczne. Stosowanie ich bezpośrednio na rośliny zwiększało ich odporność na choroby i szkodniki, poprawiało jakość plonu. Spowodowane to miałoby być hamującym działaniem zastosowanych mikroorganizmów na patogenne czynniki w danym środowisku. Czy faktycznie wyłącznie pozytywny wpływ obserwować będziemy przez kolejne 20-30 lat stosowania Efektywnych Mikroorganizmów trudno powiedzieć. Nie podlega natomiast wątpliwości, że produkty oparte na bazie Efektywnych Mikroorganizmów posiadają atest Państwowego Zakładu Higieny, a Instytut Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa w Puławach zezwolił na ich stosowanie w rolnictwie ekologicznym, umieszczając je w wykazie środków i nawozów poprawiających właściwości gleby. Konferencja miała na celu przedstawienie instruktorom Społecznej Służby Instruktorskiej Polskiego Związku Działkowców mało jeszcze znanych w powszechnym odbiorze Efektywnych Mikroorganizmów, traktując to jako pewną nowość dla działkowców. Z nowościami działkowcy powinni być zapoznawani, łącząc ich wykorzystanie z tradycyjnymi metodami. Poznawanie nowego rodzi postęp, a dokonywane próby to sposób na wdrażanie nowości. Badania z Efektywnymi Mikroorganizmami prowadziły ośrodki naukowe za granicą, a w kraju Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego. Nie jest to coś odkrytego dla ogrodnictwa przez Okręgowy Zarząd w Poznaniu. Za naszym pośrednictwem chcieliśmy przekazać działkowcom informację, a wyboru dokona każdy indywidualnie. Należy mieć na uwadze, że i nauka zmienia zdanie, i co dziś jest propagowane za lat kilka może okazać się czymś, co nie powinno być wprowadzone do praktyki. Nie wynika to z rozmyślnego postępowania, ale często z rozwoju wiedzy i poznawania nowych faktów. Jeżeli więc działkowiec chce wypróbować nowy produkt, to należy pamiętać przede wszystkim o zachowaniu zdrowego rozsądku w jego stosowaniu i przeanalizowaniu wszystkich za i przeciw. Zachęcam również do wcześniejszego poczytania na dany temat, w tym wypadku o Efektywnych Mikroorganizmach, a nie opieranie się jedynie na informacjach reklamowych firmy handlowej.
Uzupełnieniem pierwszego dnia obrad był wykład p. Doroty Metery – sekretarza Rady Rolnictwa Ekologicznego Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi – na temat ekologicznej uprawy owoców i warzyw a jakości żywności. Szczególną wartość ma uprawa ekologiczna na działkach, z której plony służą bezpośredniej konsumpcji. Produkty z uprawy ekologicznej maja większą zawartość witamin i składników odżywczych, lepszy smak i lepiej się przechowują niż plony z uprawy tradycyjnej. Nie należy jednak mylić uprawy ekologicznej z pozostawieniem prowadzonych upraw samym sobie. Takie rośliny nie będą w stanie zwalczyć chorób i szkodników jeśli człowiek nie pomoże im przez prawidłową agrotechnikę.
W drugim dniu konferencji przedstawione zostały tematy związane ściśle z ogrodami działkowymi. Dyrektor Okręgowego Zarządu w Poznaniu p. dr Zdzisław Śliwa na przykładzie niemieckich ogrodów działkowych zaprezentował przykłady zagospodarowania wolnych przestrzeni w Rodzinnych Ogrodach Działkowych. Jednym z takich przykładów jest stworzenie kącika ekologicznego, oznaczonego i opisanego miejsca, w którym można stworzyć przestrzeń do życia takim mieszkańcom ogrodów działkowych, jak owady, ptaki i inne organizmy, często będącymi pomocnikami człowieka w walce ze szkodnikami. Wbrew temu co można by sądzić, stworzenie takiego ekologicznego kącika nie wymaga nakładów finansowych. Miejscem schronienia czy też środowiskiem życia zwierząt mogą być bowiem usypane gałęzie, czy kopiec kamieni. Stwarzając drobnym zwierzętom dogodne warunki życia zachęcamy je do zasiedlania się w naszych ogrodach działkowych. Głównym celem tworzenia takich kącików jest zachowanie różnorodności biologicznej na działkach. Miejsca te mogą być wykorzystywane do edukacji przyrodniczej i ekologicznej najmłodszych. Zachęcone przykładem z Niemiec podobne inicjatywy zrealizowały ogrody w okręgu poznańskim, m. in. ROD “Orkan” w Jaryszkach, ROD im. 2 Armii Wojska Polskiego w Poznaniu, ROD im. K. Świerczewskiego w Nowym Tomyślu.
Temat ochrony roślin na działkach przedstawiły p. dr Zaneta Fiedler i p. dr Jolanta Kowalska z Instytutu Ochrony Roślin w Poznaniu. Omówiły metody ochrony roślin na działkach, ze szczególnym uwzględnieniem metody agrotechnicznej. Istotne znaczenie w ochronie roślin w ogrodach działkowych ma wybór odmiany. Dobór odmian odpornych na choroby i szkodniki ogranicza stosowanie zabiegów ochrony, eliminując nakłady pracy i ponoszenych kosztów. Przedstawione zostało aktualne zestawienie środków ochrony roślin zakwalifikowanych dla potrzeb rolnictwa ekologicznego, a możliwych do użycia w warunkach ogrodu działkowego. W ochronie roślin wspomóc ogrodnika, także amatora, mogą organizmy pożyteczne. Wprowadzenie ich do środowiska lub stworzenie im odpowiednich warunków życia powoduje eliminację lub zmniejszenie populacji szkodnika. Przedstawione zostały organizmy pożyteczne aktualnie stosowane w uprawach ogrodniczych.
Do tematyki organizmów pożytecznych na działkach zaliczyć można także wykład instruktora krajowego Społecznej Służby Instruktorskiej p. dr Janusza Truszkowskiego, który przedstawił ptaki żyjące w ogrodach działkowych i siedliska przez nie preferowane. W ogrodach działkowych spotkać można nawet ponad 60 gatunków ptaków. Działkowiec, chcąc, aby różne gatunki ptaków zagościły na jego działce, powinien im pomóc, chociażby dostarczając im wodę, zakładając budki lęgowe i dokarmiając w okresie zimy. Na pewno wtedy będą to stali mieszkańcy działki, którzy za pomoc odwdzięczą się śpiewem w letnie dni.
Ostatnim tematem szkolenia były zadania Społecznej Służby Instruktorskiej w modernizacji ogrodów działkowych. Temat ten omówił prezes Okręgowego Zarządu w Poznaniu p. Henryk Sobański. Zadaniem instruktorów jest mówienie, przypominanie i zwracanie uwagi działkowcom na estetykę działek, dbanie o ich wygląd i wizerunek. Stanem idealnym byłoby, gdyby instruktor ogrodowy “opiekował się”, przynajmniej początkowo, nowym działkowcem i służył mu radą i wskazówkami w kwestii zagospodarowania i urządzania działki. Instruktorzy powinni przekazywać i szerzy informację o konieczności tworzenia ogrodów otwartych, czyli dostępnych dla społeczności lokalnych. Rolą Społecznej Służby Instruktorskiej jest dotrzeć do każdego działkowca w ogrodzie przekazując nowości z zakresu ogrodnictwa i udzielając porad fachowych.
Kilka dni po zakończeniu konferencji i spojrzeniu na nią już z perspektywy historii, wydaje się, że spełniła ona swoją rolę szkoleniową. Miała ona także element nowatorski, ze względu na podjęty temat Efektywnych Mikroorganizmów. Organizatorzy nie zapomnieli jednak, dla kogo jest spotkanie organizowane i tematyka ogrodnictwa działkowego była ujęta w różnorodne tematy. Jako organizator Okręgowy Zarząd w Poznaniu ma nadzieję, że konferencja ta była trafionym pomysłem szkolenia instruktorów z okręgu. Z tej I konferencji pozostały materiały, z zamieszczonymi w nich prezentowanymi referatami, które mogą być pomocne instruktorom Społecznej Służby Instruktorskiej w ich działalności szkoleniowej. Mamy nadzieję, że forma taką przyjmie się na stałe w Poznaniu i będzie dobrym sposobem zdobywania wiedzy ogrodniczej.
dr inż. Magdalena Klessa
OZ Poznań